Terugmelden en bezetmelders
Een terugmelder vertelt je centrale en je besturingssoftware waar een trein staat. De bezetmelder meet dat in een losse spoorsectie, met stroomdetectie (2-rail) of massadetectie (3-rail Märklin), en de terugmeldmodule geeft het via een bus zoals s88-N, LocoNet of R-BUS door. Welke module je kiest, hangt af van je railsysteem en van de bus die je centrale ondersteunt.

Waarom terugmelden?
Rijd je digitaal en bedien je alles met de hand, dan heb je geen terugmelding nodig. Wil je treinen automatisch laten rijden met iTrain of Koploper, of seinen laten reageren op een trein, dan moet het systeem weten welke stukken spoor bezet zijn. Je verdeelt de baan daarom in blokken: stukken spoor waarin een complete trein past.
Per blok gebruik je meestal twee melders: een inrijmelder die de binnenkomende trein ziet en een stopmelder op de plek waar de trein moet stoppen. Rijden treinen in beide richtingen door hetzelfde blok, dan werkt een indeling met drie melders beter: een korte melder aan elk uiteinde en een lange in het midden.
Stroomdetectie of massadetectie
Stroomdetectie (2-rail). Je onderbreekt per sectie één spoorstaaf en voert de rijstroom voor die sectie door de bezetmelder. Zodra een loc of een verlichte wagon stroom trekt, meldt de module bezet. De YaMoRC-terugmelders met stroomdetectie (de CS-uitvoeringen) reageren al vanaf 1 mA. Gewone wagons zie je alleen als minstens één as geleidend is gemaakt, met weerstandslak of een kleine SMD-weerstand.
Massadetectie of contactrail (3-rail). Bij Märklin zijn beide spoorstaven met elkaar verbonden en voert de middengeleider de rijstroom. Je isoleert één spoorstaaf over een stuk en sluit dat stuk aan op een ingang van de melder. Rijdt er een metalen as overheen, dan verbindt die het geïsoleerde stuk met de andere spoorstaaf en dus met massa: de ingang meldt bezet. Omdat de wielen van Märklin-assen met elkaar verbonden zijn, zie je ook gewone wagons. Bij C-rails onderbreek je de spoorstaaf en knip je het bruggetje aan de onderzijde door.
Let op bij een YaMoRC-centrale op 3-rail: vanwege de H-brug in de YD7010 en YD7001 mogen de GND-melders daar niet tegen massa werken, anders raakt de centrale beschadigd. Voor die combinatie is er een aparte massadetectie voor 3-rail met YaMoRC-centrale.
Reedcontact en lichtsluis als alternatief
Een schakelrail of reedcontact geeft alleen een korte puls op het moment dat de trein passeert. Daarna weet het systeem niet meer of het spoor nog bezet is. Voor een reedcontact plak je een magneetje onder de loc. Dat werkt, maar het is minder betrouwbaar dan detectie over een hele sectie.
Een infrarood lichtsluis ziet alles wat de lichtstraal onderbreekt, ook wagons zonder geleidende assen, en je hoeft geen rails te isoleren. Daardoor is hij handig om een bestaande baan achteraf te automatiseren. Het nadeel is dat zender en ontvanger zichtbaar langs het spoor staan. De lichtsluizen uit de shop werken op 5 tot 18 V gelijkspanning, dus niet op de digitale rijspanning. Een lichtsluis of reedcontact sluit je aan op een ingang die naar massa schakelt, zoals bij de LDT RM-88-N.
s88, s88-N, LocoNet en R-BUS
De terugmeldmodule geeft de meldingen via een bus door aan de centrale of rechtstreeks aan de computer.
| Bus | Kabel | Werking | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| s88 | 6-aderige flatcable | Modules achter elkaar, de centrale leest ze om de beurt uit | LDT RM-88-N |
| s88-N | Netwerk-patchkabel (RJ45) | Zelfde principe, minder storingsgevoelig | YaMoRC YD6016ES-CS |
| LocoNet | 6-polige kabel (RJ12) | Netwerk, elke module heeft een eigen adres | YaMoRC YD6016LN-CS |
| R-BUS | 6-polige kabel (RJ12) | Terugmeldbus van Roco en Fleischmann (z21) | YaMoRC YD6016RB-CS |
| RS-bus | Tweedraads | Terugmeldbus van Lenz | LDT RS-8 |
Op een s88-bus hangen vaak tot 31 modules van 16 ingangen, maar het maximum verschilt per centrale. Voor s88-N gebruik je afgeschermde patchkabels. Wil je s88 zonder centrale op de computer aansluiten, dan doet de HSI-88-USB dat via USB.
YaMoRC YD6016-varianten en LDT RM-88-N
- YD6016ES-CS: s88-N, stroomdetectie, 16 ingangen in twee blokken van 8, 2 A per detector, instellen via ES-Link. Niet geschikt voor de s88-N-aansluiting van een Märklin CS3+: die geeft 12 V af en de module raakt direct defect.
- YD6016LN-CS: LocoNet met stroomdetectie. Via ES-Link koppel je tot vijf YD6016ES-modules, samen 96 ingangen.
- YD6016ES-GND en YD6016LN-GND: massadetectie voor 3-rail, via s88-N of LocoNet. Ook de ES-GND is niet bruikbaar op de s88-N van een CS3+.
- YD6016RB-CS: stroomdetectie met R-BUS en X-BUS, bedoeld voor de witte z21.
- YD6016LN-RC: LocoNet met RailCom, die ook het adres van de loc in de sectie doorgeeft.
- LDT RM-88-N: 16 ingangen die naar massa schakelen, zoals de Märklin s88, voor s88 en s88-N. De RM-88-N-O heeft galvanisch gescheiden optokoppelaars.
Aansluiten op centrale en software
- Kies de bus die je centrale ondersteunt. Twijfel je nog over de centrale zelf, lees dan eerst een digitale centrale kiezen.
- Verbind de eerste module met de centrale en de volgende modules steeds met de vorige. Bij LocoNet geef je elke module een eigen adres.
- Stel bij s88 in de centrale het aantal aangesloten modules in. Module 1 levert de melders 1 tot en met 16, module 2 de melders 17 tot en met 32, enzovoort.
- Koppel in iTrain of Koploper elk meldernummer aan een blok, als inrijmelder of stopmelder.
- Zet daarna een loc in elk blok en controleer in de software of de juiste melder oplicht. Ontbreken de laatste modules, dan staat het aantal modules meestal te laag ingesteld.







