Sleepringen en looplichten

Een sleepring brengt stroom van een vast deel naar een draaiend deel, zodat een draaimolen of ander kermismodel eindeloos kan ronddraaien zonder dat de draden opdraaien. Kies het aantal draden op basis van wat er op het draaiende deel zit, en reken de stroom door het gemeenschappelijke contact na. Een looplicht met 4 kanalen zorgt daarna voor het bekende kermiseffect van lampjes die lijken te bewegen.

Sleepring met 6 draden voor een draaiend kermismodel

Wat is een sleepring en hoe werkt hij?

Een sleepring bestaat uit een rij geleidende ringen die met het draaiende deel meedraaien, en vaste borstels of veercontacten die over die ringen slepen. Elke ring heeft zijn eigen contact en zijn eigen draad, zodat elk circuit apart blijft. Omdat de ring rondom gesloten is, blijft het contact in elke stand behouden. Dat is het grote verschil met losse draden: die draaien na een paar omwentelingen in elkaar en breken.

In modelbouw gebruik je een sleepring vooral bij kermisattracties zoals een draaimolen, zweefmolen of Break Dance, maar ook bij een draaiende reclamezuil, vuurtoren of radarmast. In de categorie sleepringen vind je uitvoeringen met 2, 4 en 6 draden, allemaal met een middengat van 5 mm voor de as.

Hoeveel draden heb je nodig?

Het aantal draden hangt af van wat er op het draaiende deel zit. De belangrijkste vraag is waar de besturing komt: op het draaiende deel of eronder.

SituatieDradenGeschikte sleepring
Alle leds tegelijk aan, of looplicht op het draaiende deel2 (plus en min)Sleepring 2-draads
Twee of drie aparte lichtgroepen, besturing onder het model3 of 4Sleepring 4-draads
Looplicht met 4 kanalen onder het model, of licht plus een tweede motor5 of 6Sleepring 6-draads

Een looplicht met 4 kanalen vraagt 4 schakeldraden plus een gemeenschappelijke draad, dus 5 contacten. Zet je de looplichtprint zelf op het draaiende deel, dan heb je maar 2 draden nodig voor de voeding. Dat scheelt contacten, maar de print moet dan wel op het draaiende deel passen en in balans blijven. Neem bij twijfel een sleepring met een draad extra: een reservecontact is handig als je later nog iets wilt toevoegen.

Stroom per contact berekenen

De sleepringen in de shop zijn opgegeven voor 2 A. Tel bij elk contact op welke stroom erdoorheen gaat. Een led met voorschakelweerstand verbruikt meestal enkele tot 20 mA, dus 40 leds op 20 mA vragen samen 0,8 A. Hoe je die stroom per led bepaalt, lees je in de gids led aansluiten en weerstand kiezen.

Let vooral op de gemeenschappelijke draad. Bij een looplicht lopen de stromen van alle kanalen samen door dat ene contact. Gaat er door elk kanaal 0,5 A, dan krijgt de gemeenschappelijke draad tot 2 A te verwerken als alle kanalen tegelijk branden. Houd daarom marge en belast een contact niet tot de grens. Leveranciers van sleepringen adviseren om ruim onder de nominale stroom te blijven, zeker bij motoren, omdat een motor bij het opstarten een veel hogere stroom trekt dan tijdens het draaien.

Een sleepring monteren

  1. Schuif de sleepring met het middengat over de as van de attractie of zet hem er recht onder. Zorg dat de as en de sleepring in één lijn liggen, zodat er geen zijdelingse kracht op de contacten komt.
  2. Zet het vaste deel (de stator) vast tegen draaien, bijvoorbeeld met een strip of lijm aan de bodemplaat. Draait het vaste deel mee, dan draaien de draden alsnog op.
  3. Verbind het draaiende deel (de rotor) met het draaiende deel van het model. De draden aan die kant gaan naar de leds of de print op de attractie.
  4. Gebruik dunne, soepele draad, zoals draad 30 AWG, en geef de draden trekontlasting zodat ze niet tegen bewegende delen schuren.
  5. Meet voor het afsluiten met een multimeter of elk contact doorverbindt terwijl je het model met de hand een paar rondjes draait.

Draai het model in een realistisch, laag tempo. Sleepcontacten slijten door wrijving, en stof of vuil op de ringen kan knipperen veroorzaken. Houd de sleepring daarom schoon en afgedekt.

Kermisattractie met kleurige looplichten

Looplichten en lichteffecten voor de kermis

Een looplicht werkt met kanalen die om de beurt aan en uit gaan. Bij 4 kanalen zitten led 1, 5, 9 enzovoort op kanaal 1, led 2, 6, 10 op kanaal 2, en zo verder. Schakelt de besturing de kanalen snel na elkaar, dan lijkt het licht rond te lopen terwijl elke led op zijn plek blijft. Te langzaam valt het effect uit elkaar, te snel wordt het een waas.

Het looplicht met 4 kanalen heeft 13 programma's, waarvan er één in willekeurige volgorde loopt. Je kiest het programma met een drukknop en stelt de snelheid in. Op de laagste snelheid versnelt en vertraagt het effect, wat goed past bij een attractie die op gang komt. Volgens de shop werkt het op wissel- en gelijkspanning. Meer toepassingen zie je bij looplichten voor kermisverlichting en bij het kermis reclamebord met lichteffecten. Wil je kleuren en patronen vrij programmeren, kijk dan naar adresseerbare WS2812-leds.

Voeding voor licht en beweging

Veel kermisattracties van Faller hebben een eigen motor en besturing in de bouwdoos. Het nostalgische stoomreuzenrad heeft bijvoorbeeld een 5 V-motor met een kleine snelheidsregelaar. Kijk daarom eerst in de handleiding van je model welke spanning de motor nodig heeft.

Geef de verlichting bij voorkeur een eigen voeding, los van de motor. Zo voorkom je dat de leds flikkeren als de motor start of zwaar loopt. Voor 12 V-verlichting vind je geschikte adapters bij voedingen en adapters, zoals de voedingsadapter 12 V, 3 A. Draait je eigen motor te snel, dan regel je hem terug met de PWM-motorregelaar 2 A, die werkt van 1,8 tot 15 V. Bouw je een hele kermis met kraampjes en huisjes, lees dan ook verlichting in huisjes en gebouwen.

Veelgestelde vragen over sleepringen en looplichten

Wat is een sleepring in modelbouw?

Een sleepring is een draaiende elektrische verbinding. Ringen draaien mee met het model en vaste contacten slepen erover, zodat stroom naar leds of een motor op het draaiende deel kan zonder dat de draden opdraaien.

Hoeveel draden moet een sleepring voor een draaimolen hebben?

Voor verlichting die alleen aan en uit gaat heb je 2 draden genoeg. Zit de looplichtbesturing onder het model, dan heb je voor 4 kanalen plus een gemeenschappelijke draad 5 contacten nodig, dus een 6-draads sleepring.

Hoeveel stroom kan een sleepring hebben?

De sleepringen van Modelbouwled zijn opgegeven voor 2 A. Reken vooral de gemeenschappelijke draad na, omdat daar de stroom van alle kanalen samenkomt, en houd ruime marge bij motoren.

Hoe maak je een looplicht voor een kermis?

Verdeel de leds over 4 kanalen, waarbij elke vierde led op hetzelfde kanaal zit, en sluit ze aan op een looplichtbesturing. Die schakelt de kanalen na elkaar, waardoor het licht lijkt te bewegen. Het looplicht met 4 kanalen heeft 13 programma's en een instelbare snelheid.

Kan de looplichtprint op het draaiende deel?

Ja, als er ruimte is en het model in balans blijft. Je hebt dan maar 2 draden door de sleepring nodig voor de voeding. Zit de print onder het model, dan gaat elk kanaal apart door de sleepring.

Welke voeding gebruik je voor kermisverlichting?

Leds in modelbouw werken vaak op 12 V. Gebruik bij voorkeur een aparte voeding voor de verlichting en een voor de motor, zodat de leds niet flikkeren als de motor start.